ตั้งค่า Ubuntu Server หลังติดตั้ง สำหรับ Homelab
ตั้งค่า Ubuntu Server 24.04 และ 22.04 หลังติดตั้ง อัปเดตแพ็กเกจ ตั้งเวลา ชื่อเครื่อง SSH และ Firewall พร้อมติดตั้ง Docker, Node.js และเครื่องมือสำหรับ Homelab
หลังติดตั้ง Ubuntu Server ควรเริ่มจากอัปเดตแพ็กเกจ ตั้งเวลาและชื่อเครื่องให้ถูกต้อง แล้วตรวจการเชื่อมต่อ SSH ก่อนเปิด Firewall จากนั้นจึงติดตั้งเครื่องมือให้ตรงกับงานที่จะใช้เครื่องนั้นทำ บทความนี้รวมขั้นตอนเหล่านั้นสำหรับ Ubuntu Server 24.04 และ 22.04 LTS บน Homelab พร้อมคำสั่งติดตั้ง Docker Engine, Docker Compose และ Node.js ส่วน Helm, Zsh และ Powerlevel10k เลือกติดตั้งเพิ่มได้ตามการใช้งาน
ปรับปรุงเนื้อหา: 24 ตุลาคม 2026
ก่อนเริ่มตั้งค่า Ubuntu Server
เตรียมบัญชีผู้ใช้ที่เรียก sudo ได้ และตรวจว่าเครื่องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตได้ หากตั้งค่าผ่าน SSH ควรมีวิธีเข้า Console ของเครื่องหรือ VM ไว้ด้วย โดยเฉพาะก่อนแก้ Firewall หรือ Network
ตรวจเวอร์ชัน Ubuntu ที่ใช้อยู่:
cat /etc/os-release
ดูค่า PRETTY_NAME หรือ VERSION_ID เพื่อเลือกคำสั่งให้ตรงกับระบบ
Ubuntu 20.04 สิ้นสุดการสนับสนุนความปลอดภัยมาตรฐานแล้วตั้งแต่พฤษภาคม 2025 หากยังใช้อยู่ ควรวางแผนอัปเกรดหรือพิจารณา Ubuntu Pro เพื่อรับ ESM ตามขอบเขตที่รองรับ ดูรายละเอียดใน ตารางการสนับสนุน Ubuntu
ตั้งค่าพื้นฐานหลังติดตั้ง
อัปเดตแพ็กเกจ
อัปเดตรายการแพ็กเกจ แล้วติดตั้งเวอร์ชันที่มีใน Repository ที่เครื่องใช้อยู่:
sudo apt update
sudo apt upgrade
apt update ดึงรายการแพ็กเกจ ส่วน apt upgrade อัปเกรดแพ็กเกจที่ติดตั้งแล้ว ตรวจรายการที่ APT แสดงก่อนยืนยันด้วย y ขั้นตอนนี้ไม่ได้เปลี่ยนรุ่น Ubuntu เช่น จาก 22.04 เป็น 24.04 รายละเอียดอยู่ใน คู่มือจัดการแพ็กเกจของ Ubuntu
หลังอัปเดต ตรวจว่าระบบแจ้งให้รีสตาร์ตหรือไม่:
if [ -f /var/run/reboot-required ]; then
cat /var/run/reboot-required
fi
หากมีข้อความแจ้งและพร้อมให้เครื่องหยุดทำงานชั่วคราว ให้รีสตาร์ต:
sudo reboot
ถ้าเชื่อมต่อผ่าน SSH การเชื่อมต่อจะขาดระหว่างรีสตาร์ต รอให้เครื่องกลับมาทำงานแล้วจึงเชื่อมต่อใหม่ อ่านเพิ่มเติมเรื่องการรีสตาร์ตหลังอัปเดตได้ใน คำแนะนำของ Ubuntu
ติดตั้งเครื่องมือพื้นฐาน
ติดตั้งเครื่องมือสำหรับดาวน์โหลดไฟล์ ใช้งาน Git และแก้ไขไฟล์ตั้งค่า:
sudo apt install curl ca-certificates git nano
หากต้องคอมไพล์โปรแกรมหรือ Dependency จาก Source ให้ติดตั้ง build-essential เพิ่ม:
sudo apt install build-essential
แพ็กเกจนี้ดึงเครื่องมืออย่าง gcc, g++, make และ libc6-dev มาให้ เครื่องที่ใช้รัน Container อย่างเดียวอาจข้ามส่วนนี้ได้ ดู รายการ Dependency ของ build-essential
ตั้งค่า Timezone เป็น Asia/Bangkok
หากต้องการให้เวลาที่แสดงบน Server ตรงกับเวลาประเทศไทย ให้ตั้ง Timezone เป็น Asia/Bangkok แล้วตรวจผล:
sudo timedatectl set-timezone Asia/Bangkok
timedatectl
บรรทัด Time zone ควรแสดง Asia/Bangkok การตั้ง Timezone กับการซิงก์เวลาผ่าน Network เป็นคนละส่วน ตรวจสถานะการซิงก์ได้จากผล timedatectl เช่นกัน ดู เอกสาร timedatectl
เปลี่ยน Hostname ให้จำเครื่องได้ง่าย
ตั้งชื่อให้บอกได้ว่าเป็นเครื่องใด เช่น homelab-01 โดยเปลี่ยนชื่อในตัวอย่างให้ตรงกับเครื่องของคุณ:
sudo hostnamectl set-hostname homelab-01
hostnamectl
หาก /etc/hosts ยังผูกชื่อเดิมไว้กับ 127.0.1.1 ให้แก้ชื่อนั้นให้ตรงกับ Hostname ใหม่:
sudo nano /etc/hosts
ตัวอย่างเฉพาะบรรทัดที่เกี่ยวข้อง:
127.0.1.1 homelab-01
คงรายการอื่นในไฟล์ไว้ การเปลี่ยน Hostname ไม่ได้สร้าง DNS Record ให้เครื่องอื่นค้นหาชื่อนี้ได้โดยอัตโนมัติ ดูเพิ่มเติมเรื่อง การตั้งชื่อและเครือข่ายบน Ubuntu
ตรวจ SSH และเปิด Firewall
ติดตั้ง OpenSSH Server และ UFW หากยังไม่มี:
sudo apt install openssh-server ufw
ถ้ายังไม่เคยเชื่อมต่อผ่าน SSH ให้ลองจาก Terminal บนเครื่องที่ใช้ดูแล Server ก่อน โดยแทน your-user และ SERVER_IP ด้วยค่าจริง:
ssh your-user@SERVER_IP
ตัวอย่างด้านล่างใช้ SSH พอร์ต 22 หากเครื่องใช้พอร์ตอื่น ให้เปิดพอร์ตนั้นแทน และอนุญาตพอร์ตของบริการที่ต้องใช้งานก่อนสั่ง ufw enable:
sudo ufw allow 22/tcp
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
sudo ufw enable
sudo ufw status verbose
หลังเปิด Firewall ให้คง SSH Session เดิมไว้ แล้วลองเชื่อมต่อจากอีกหน้าต่างหนึ่ง เพื่อยืนยันว่ายังเข้าเครื่องได้
ดูรายละเอียดใน คู่มือ OpenSSH Server และ คู่มือ UFW ของ Ubuntu
ติดตั้ง Docker Engine และ Docker Compose
ส่วนนี้เหมาะกับเครื่องที่จะรันแอปพลิเคชันด้วย Container โดยติดตั้ง Docker Engine ผ่าน APT Repository ของ Docker เพื่อให้อัปเดตต่อผ่าน APT ได้ วิธีนี้ติดตั้ง Compose Plugin และ Buildx ไปพร้อมกัน
คำสั่งต่อไปนี้ใช้กับเครื่องที่ยังไม่ได้ติดตั้ง Docker หากมี docker.io, podman-docker, containerd หรือแพ็กเกจ Container Runtime อยู่แล้ว ให้ตรวจเรื่องแพ็กเกจที่ขัดกันใน คู่มือติดตั้ง Docker บน Ubuntu ก่อน
เพิ่ม Repository ของ Docker
เตรียม Directory และดาวน์โหลด Signing Key:
sudo install -m 0755 -d /etc/apt/keyrings
sudo curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg \
-o /etc/apt/keyrings/docker.asc
sudo chmod a+r /etc/apt/keyrings/docker.asc
เพิ่ม Repository โดยอ่าน Codename และ Architecture จากเครื่อง:
sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.sources > /dev/null <<EOF
Types: deb
URIs: https://download.docker.com/linux/ubuntu
Suites: $(. /etc/os-release && echo "${UBUNTU_CODENAME:-$VERSION_CODENAME}")
Components: stable
Architectures: $(dpkg --print-architecture)
Signed-By: /etc/apt/keyrings/docker.asc
EOF
ติดตั้งและทดสอบ Docker
sudo apt update
sudo apt install docker-ce docker-ce-cli containerd.io \
docker-buildx-plugin docker-compose-plugin
sudo systemctl enable --now docker
ตรวจว่าเรียกใช้งานได้:
sudo docker run --rm hello-world
docker compose version
hello-world ทดสอบทั้งการติดต่อ Docker Daemon การดึง Image และการรัน Container ส่วน docker compose version ใช้ตรวจว่า Compose Plugin พร้อมใช้งานแล้ว
ใช้ Docker โดยไม่ต้องพิมพ์ sudo
หากต้องการให้บัญชีปัจจุบันเรียก Docker ได้โดยตรง ให้เพิ่มเข้ากลุ่ม docker โดยรันจากบัญชีผู้ใช้ปกติที่ต้องการให้สิทธิ์:
sudo usermod -aG docker "$USER"
ออกจากระบบแล้วเข้าสู่ระบบใหม่ หากใช้ SSH ให้เชื่อมต่อใหม่ จากนั้นตรวจชื่อกลุ่มและลองรัน Container:
id -nG
docker run --rm hello-world
การเพิ่มกลุ่มมีผลกับ Session ใหม่ จึงไม่ต้องรีสตาร์ต Docker เพื่อทำให้สิทธิ์ของ Session เดิมเปลี่ยน
สมาชิกกลุ่ม
dockerมีสิทธิ์ควบคุมเครื่องในระดับ Root ควรเพิ่มเฉพาะบัญชีที่ไว้ใจ รายละเอียดอยู่ใน คู่มือหลังติดตั้ง Docker
ตรวจพอร์ตของ Container แยกจาก UFW
พอร์ตที่ Publish ผ่าน Docker สามารถข้ามกฎ UFW ได้ จึงไม่ควรใช้ผล ufw status เพียงอย่างเดียวเพื่อตัดสินว่าบริการใน Container เข้าถึงจากภายนอกไม่ได้ ตรวจการตั้งค่า ports หรือ -p และขอบเขตการเข้าถึงของแต่ละบริการด้วย ดู คำอธิบาย Docker กับ UFW
ติดตั้ง Node.js และ Yarn
ทำส่วนนี้เมื่อ Server ต้องรัน Node.js บน Host หรือใช้ Build โปรเจกต์ ตัวอย่างเลือก Node.js 24 LTS ผ่าน Repository ของ NodeSource หากโปรเจกต์กำหนดเวอร์ชันไว้ ให้ยึดเวอร์ชันของโปรเจกต์ก่อน
Node.js 22 ยังอยู่ในระยะสนับสนุนถึง 30 เมษายน 2027 ส่วน Node.js 24 ถึง 30 เมษายน 2028 ตาม กำหนดการของ Node.js จึงไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนโปรเจกต์เดิมจาก 22 เป็น 24 เพียงเพื่อทำตามบทความนี้
ติดตั้ง Node.js ผ่าน NodeSource
ดาวน์โหลด Setup Script:
curl -fsSL https://deb.nodesource.com/setup_24.x \
-o /tmp/nodesource-setup.sh
เปิดอ่านไฟล์ก่อนรันด้วย nano /tmp/nodesource-setup.sh จากนั้นติดตั้ง Repository และแพ็กเกจ:
sudo bash /tmp/nodesource-setup.sh
sudo apt install nodejs
ตรวจเวอร์ชัน:
node --version
npm --version
ถ้าต้องใช้ Node.js 22 ให้เปลี่ยน URL เป็น https://deb.nodesource.com/setup_22.x ก่อนดาวน์โหลด ดูวิธีติดตั้งและระบบที่รองรับใน เอกสาร NodeSource
เปิดใช้ Yarn ผ่าน Corepack
หากโปรเจกต์ใช้ Yarn ให้จัดการเวอร์ชันผ่าน Corepack ตาม คำแนะนำของ Yarn เพื่อให้ใช้เวอร์ชัน Package Manager ตามที่โปรเจกต์กำหนด
สำหรับ Node.js ที่ติดตั้งทั้งระบบผ่าน APT ตามขั้นตอนข้างต้น:
sudo npm install --global corepack
sudo corepack enable yarn
เข้า Directory ของโปรเจกต์แล้วตรวจเวอร์ชัน:
yarn --version
ถ้า package.json มีฟิลด์ packageManager อยู่แล้ว ให้ใช้เวอร์ชันตามนั้น ส่วนโปรเจกต์ใหม่ควรกำหนดเวอร์ชัน Package Manager และเก็บค่าไว้ใน Repository ด้วย
ติดตั้ง Helm สำหรับใช้งาน Kubernetes
Helm ใช้ติดตั้งและจัดการแอปพลิเคชันบน Kubernetes หากยังไม่ได้ใช้งาน Kubernetes สามารถข้ามส่วนนี้ได้ การติดตั้ง Helm CLI อย่างเดียวไม่ได้สร้าง Cluster ให้
ตัวอย่างใช้สคริปต์ติดตั้ง Helm 4 จากโครงการโดยตรง:
curl -fsSL https://raw.githubusercontent.com/helm/helm/main/scripts/get-helm-4 \
-o /tmp/install-helm.sh
เปิดอ่านด้วย nano /tmp/install-helm.sh แล้วจึงรัน:
bash /tmp/install-helm.sh
helm version --short
หากระบบเดิมกำหนดให้ใช้ Helm 3 ให้เลือกติดตั้งเวอร์ชันนั้นและตรวจ Compatibility ก่อนเปลี่ยน Major Version ดู คู่มือติดตั้ง Helm และ คู่มือสำหรับ Helm 3
ปรับแต่ง Shell ด้วย Zsh และ Oh My Zsh
ส่วนนี้สำหรับคนที่ต้องการคำแนะนำขณะพิมพ์และปรับแต่ง Prompt หากใช้ Bash อยู่แล้วสามารถข้ามไปได้ โดยไม่มีผลต่อการติดตั้ง Docker หรือ Node.js
ติดตั้ง Zsh และ Oh My Zsh
sudo apt install zsh
curl -fsSL https://raw.githubusercontent.com/ohmyzsh/ohmyzsh/master/tools/install.sh \
-o /tmp/install-oh-my-zsh.sh
เปิดอ่านสคริปต์ด้วย nano /tmp/install-oh-my-zsh.sh แล้วติดตั้งในบัญชีผู้ใช้ปัจจุบัน:
sh /tmp/install-oh-my-zsh.sh
ตัวติดตั้งอาจถามว่าจะเปลี่ยน Default Shell เป็น Zsh หรือไม่ หากต้องการใช้ Zsh ทุกครั้งที่เข้าเครื่อง ให้ตอบตกลงแล้วออกจากระบบและเข้าใหม่ ดู คู่มือติดตั้ง Oh My Zsh
เพิ่ม Autosuggestions และ Syntax Highlighting
zsh-autosuggestions ช่วยเสนอคำสั่งจาก History ส่วน zsh-syntax-highlighting ช่วยแยกสีขณะพิมพ์คำสั่ง
ติดตั้งทั้งสอง Plugin:
git clone https://github.com/zsh-users/zsh-autosuggestions.git \
"${ZSH_CUSTOM:-$HOME/.oh-my-zsh/custom}/plugins/zsh-autosuggestions"
git clone https://github.com/zsh-users/zsh-syntax-highlighting.git \
"${ZSH_CUSTOM:-$HOME/.oh-my-zsh/custom}/plugins/zsh-syntax-highlighting"
เปิดไฟล์ตั้งค่า:
nano ~/.zshrc
แก้รายการ plugins เดิม โดยวาง zsh-syntax-highlighting ไว้ท้ายสุดตาม คำแนะนำของ Plugin:
plugins=(
git
zsh-autosuggestions
zsh-syntax-highlighting
)
เริ่ม Zsh ใหม่เพื่อโหลดการตั้งค่า:
exec zsh
ตั้งค่า Powerlevel10k
หากต้องการ Prompt แบบ Powerlevel10k สามารถติดตั้งเพิ่มเติมได้ อย่างไรก็ตาม ผู้พัฒนาระบุว่าปัจจุบันดูแลโครงการในขอบเขตจำกัด และไม่มีแผนเพิ่มฟีเจอร์ใหม่ ควรพิจารณาสถานะนี้ก่อนเลือกใช้ระยะยาว
git clone --depth=1 https://github.com/romkatv/powerlevel10k.git \
"${ZSH_CUSTOM:-$HOME/.oh-my-zsh/custom}/themes/powerlevel10k"
เปิด ~/.zshrc แล้วแก้ค่า ZSH_THEME เดิม:
ZSH_THEME="powerlevel10k/powerlevel10k"
เริ่ม Zsh ใหม่:
exec zsh
หากตัวช่วยตั้งค่าไม่เปิดขึ้นมา ให้เรียกเอง:
p10k configure
ถ้าไอคอนแสดงเป็นสี่เหลี่ยมหรืออักขระผิด ให้ติดตั้งและเลือก Nerd Font เช่น MesloLGS NF ในแอป Terminal ที่ใช้ เมื่อเชื่อมต่อผ่าน SSH ให้ตั้งฟอนต์บนเครื่องที่แสดง Terminal
ปิด Cloud-init Network เฉพาะกรณีที่จัดการเครือข่ายเอง
ทำส่วนนี้เมื่อเครื่องใช้ Cloud-init และต้องการดูแลค่า Network ด้วยตัวเอง เช่น ตั้งค่าผ่าน Netplan หากเป็น Cloud Instance ที่รับการตั้งค่าจากผู้ให้บริการ ให้ตรวจวิธีจัดการ Network ของแพลตฟอร์มนั้นก่อน
เปิดไฟล์:
sudo nano /etc/cloud/cloud.cfg.d/99-disable-network-config.cfg
ใส่ค่า:
network:
config: disabled
ค่านี้ปิดเฉพาะการสร้างไฟล์ตั้งค่า Network ของ Cloud-init โดยไม่ได้ปิด Cloud-init ทั้งระบบ ไฟล์ Netplan ที่สร้างไว้เดิมยังคงอยู่ และคำสั่งนี้ไม่ได้ตั้ง IP ใหม่ให้เครื่อง ดู เอกสาร Network Configuration ของ Cloud-init
หากจะแก้ไฟล์ใน /etc/netplan/ ต่อ ให้สำรองไฟล์ปัจจุบันและเตรียมช่องทางเข้า Console ไว้ หลังแก้จึงตรวจรูปแบบและทดลองใช้ค่า:
sudo netplan generate
sudo netplan try
netplan try จะรอให้ยืนยันการตั้งค่าและมีกลไกย้อนกลับหากไม่ยืนยัน แต่ควรตรวจการเชื่อมต่อจริงก่อนปิด Console โดยเฉพาะเครื่องที่เข้าถึงผ่าน Network ทางเดียว ดูข้อจำกัดใน เอกสาร netplan try
ปัญหาที่อาจพบหลังตั้งค่า
| อาการ | จุดที่ควรตรวจ |
|---|---|
Docker แจ้ง permission denied หลังเพิ่มกลุ่ม | เชื่อมต่อ SSH ใหม่ แล้วดู id -nG ว่ามีกลุ่ม docker หรือไม่ |
| Docker แจ้งว่าเชื่อมต่อ Daemon ไม่ได้ | ตรวจ Service ด้วย sudo systemctl status docker และดูรายละเอียดด้วย sudo journalctl -u docker -n 50 --no-pager |
| เครื่องอื่นเรียก Hostname ใหม่ไม่ได้ | ตรวจ DNS หรือ hosts ของเครื่องที่เชื่อมต่อ การเปลี่ยน Hostname บน Server ไม่ได้สร้าง DNS Record |
| ไอคอน Powerlevel10k แสดงผิด | ตรวจฟอนต์ที่เลือกในแอป Terminal บนเครื่องที่ใช้เชื่อมต่อ |